1 dekabr – Ümumdünya QİÇS-lə Mübarizə Günüdür.
Bu barədə tanınmış həkim terapevt Nərminə Abbasova Sehiyye.info saytına danışdı:
Hər il dekabrın 1-i Ümumdünya QİÇS-lə Mübarizə Günü qeyd edilir. “İİV-infeksiyası QİÇS pandemiyası dünya səhiyyəsinin infeksion xəstəliklər sahəsində ən ciddi problemlərindən biridir. Dünyada təxminən 40 milyona yaxın insan İİV daşıyıcısıdır. Qazanılmış İmmun Çatışmazlığı Sindromu – QİÇS insanın sonrakı fəaliyyəti nəticəsində “qazandığı”, bilərəkdən və ya bilməyərəkdən tutulduğu bir bəladır. Avropa ölkələrinin əksəriyyətində bu xəstəliyə düçar olanların vəziyyətini yaxşılaşdırmaq, cəmiyyətin həmin insanlara münasibətini dəyişdirmək üçün tədbirlər görülür, tibbi, maddi və digər yardımlar göstərilir.
Kişilərdə və qadınlarda immun çatışmazlığı xəstəliyi haqqında bunları demək olar :
Səhiyyə sektorunda QİÇS infeksiyası ən qlobal problem olaraq qalır. İlkin məlumatlara görə, 2020-ci ilin əvvəlinə laboratoriya diaqnozu ilə QİÇS mərhələsində olan insanların sayı 1519 nəfər, onlardan Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 1495 nəfərdir. Ötən illə müqayisədə bu göstərici 6,1% azalıb. Orta hesabla hər 100 nəfərə 0.15 n əfər xəstədir. Statistikaya görə, bu 60% hallarda kişilərə diaqnoz qoyulur. QİÇS (qazanılmış immun çatışmazlığı sindromu) İİV infeksiyasının son mərhələsidir. Ölümcül bir xəstəlik bədənin müdafiə sisteminə təsir göstərir. Yoluxucu patogenlərin - CD4 lenfositlərinin məhvinə cavabdeh olan hüceyrələri məhv edir.
QİÇS xəstəliyi dünyada yüksək sürətlə yayılır. Hər il təxminən dünyada 2 milyon yeni yoluxma halı aşkar edilir. Bu o deməkdir ki, bu, infeksiya və şişlərdən təbii yolla qorunmaq qabiliyyətini itirən insanların sayıdır. Tamamilə sağalmaq mümkün deyil və peyvənd yoxdur - yaşamağa məcbur olduğumuz bir həqiqət. Yalnız QİÇS-in qarşısının alınması xəstəliyin qarşısını ala bilər. İnfeksiya anından immun çatışmazlığının son mərhələsinin inkişafına qədər təxminən 10 il keçə bilər. QİÇS-in törədicisi insanın immunçatışmazlığı virusudur (HİV). Beynəlxalq təyinat – HİV (insan immunçatışmazlığı virusu).
Bildiyiniz kimi QİÇS əsasən intim əlaqə zamanı,bəzən də narkomanlarda yayılır.
Azərbaycanda müxtəlif səbəblərdən( mentalitet,ailə dəyərləri və s) inntim əlaqə az olduğundan ,digər tərəfdən narkomaniyanın az yayıldığından bu virus çox da populyar deyil.
Xəstəliyin simptomları hansılardır.
Xəstəliyin mərhələsindən asılı olaraq, QİÇS simptomları müxtəlif kombinasiyalarda və müxtəlif intensivlikdə görünür. Hər hansı bir xəstəlik halında tibbi yardım axtarmaq lazım olduğunu xatırlamaq lazımdır. Bu, erkən mərhələlərdə düzgün diaqnoz qoymağa kömək edəcək və virusun immun hüceyrələrinə aktiv şəkildə hücum etdiyi müddət ərzində vaxt itirməyəcəkdir. QİÇS-in əlamətləri aşağıdakılardır:

qripə bənzər vəziyyət (qızdırma, boğaz ağrısı, baş ağrısı, öskürək);
heç bir səbəb olmadan ürəkbulanma və qusma;
gecə tərləmələri və tez-tez hipertermi;
dermatit, kandidoz, onikomikoz;
limfa düyünlərinin iltihabı;
çəki itirmək;
uzun müddətli ishal;
pnevmoniya, herpes və vərəm tarixi
Kişilərdə QİÇS-in əlamətləri qadınlarda olduğu kimidir - heç bir fərq yoxdur. Xəstəliyin təhlükəsi onun məkrliliyindədir. Erkən mərhələlərdə hər kəsə tanış olan qızdırma şərtləri və xəstəliklər dərmanların müstəqil resepti ilə soyuqdəymə səviyyəsində qəbul edilir. Qadınlarda QİÇS əlamətləri yalnız qaratoyuq baxımından daha da güclənə bilər.
Xəstəliyin ötürülməsi necə baş verir?
QİÇS-in necə ötürüldüyü İİV infeksiyası haqqında bilməli olduğunuz ilk şeydir. Mənbə ya asemptomatik virus daşıyıcısı, ya da QİÇS xəstəsi ola bilər. Xəstəliyin ötürülməsi aşağıdakı yollarla baş verə bilər:

qorunmayan cinsi əlaqə;
çirklənmiş qan və onun törəmələrinin köçürülməsi;
şpris və iynələrin paylaşılması (narkotik asılılığı);
hamiləlik və ana südü zamanı anadan keçmə.
Yoluxmuş insanlarla təmas qaydalarını xatırlamağa dəyər. QİÇS-in yoluxma yolları məhduddur, ona görə də QİÇS diaqnozu qoyulmuş şəxslə əl sıxmaqdan qorxmayın. İnsan öskürdükdə və ya asqırdıqda, evdə eyni qab-qacaqdan istifadə etdikdə, hovuza və ya tualetə getdikdə infeksiya ötürülmür. Həşərat dişləmələri də təhlükəli deyil. Bunlar QİÇS-ə yoluxma yolları deyil.
QİÇS diaqnozu qoyulmuş insanların diaqnostikası və müalicəsi:
Hər bir insan QİÇS-in necə keçdiyini bilməlidir. Virus tamamilə müalicə edilə bilməz. Və bu onun əsas təhlükəsidir. Ən başlanğıcda, inkubasiya dövründə infeksiyanın heç bir təzahürü yoxdur.

QİÇS-in simptomları ilk dəfə kəskin mərhələdə, qrip və mononükleozun səhvən diaqnozu qoyulduqda görünür. Diaqnoza lazımi diqqət yetirilmədikdə, gizli vəziyyətə keçid tez baş verir.
HİV və QİÇS-i qarışdırmaq olmaz. Birinci halda biz infeksiyadan, ikincisində isə ciddi xəstəlikdən danışırıq. Bu səbəbdən xəstəliyin ağır mərhələsinin inkişafının qarşısını almaq üçün kişi və qadınların vaxtında diaqnoz qoyulması vacibdir. Erkən diaqnoz qoyularsa, ömür uzunluğu 20-50 ildir. Əgər QİÇS artıq son mərhələdədirsə və müalicəsi yoxdursa, gözlənilən ömür 6-9 aydan çox deyil.

Necə diaqnoz qoymaq olar
QİÇS-in diaqnozu qan testləri - ELISA (fermentlə əlaqəli immunosorbent analizi) və immunoblotinq əsasında aparılır. Birinci analizdən istifadə edərək, serumda virusun kəmiyyət tərkibi müəyyən edilir.
Bu simptomlarla xəstəliyinizə zərrə qədər də şübhəniz varsa həmən həkimə müraciət edin.

Müalyinə və müalicə üçün MayoMed Medikal Fizioterapiya və Reabilitasiya Mərkəzinə müraciət edə bilərsiz.
Tel: (012) 464 86 93; 464 86 94; 464 86 95
Mob: (051) 866 02 20; (051) 567 66 96
Ünvan: Bakı, Nərimanov, Əhməd Rəcəbli-207.