Alimlər siqaret tüstüsünün tənəffüs yollarını nanoplastik hissəciklərin zərərinə qarşı daha həssas hala gətirdiyini müəyyən ediblər. Yeni laboratoriya araşdırması göstərib ki, əvvəlcə siqaret tüstüsünə məruz qalan hava yolu hüceyrələri daha sonra nanoplastiklərlə təmas zamanı daha ağır zədələnir. Bu təsir iltihabın artmasına, hüceyrələr arasındakı qoruyucu baryerin zəifləməsinə və xroniki ağciyər xəstəliklərinə bənzər dəyişikliklərə səbəb olur. Tədqiqatın nəticələri siqaret və plastik çirklənməsinin birlikdə insan sağlamlığı üçün daha böyük təhlükə yarada biləcəyini göstərir.


Laboratoriyada ağciyər hüceyrələri üzərində araşdırma aparılıb


Tədqiqat “Scientific Reports” jurnalında dərc olunub. Alimlər insan tənəffüs yollarının epitel hüceyrələrindən istifadə edərək laboratoriya modeli hazırlayıblar. Hüceyrələr əvvəlcə siqaret tüstüsü ekstraktına, daha sonra isə polistirol mənşəli nanoplastik hissəciklərə məruz qoyulub. Məqsəd siqaretin nanoplastiklərin yaratdığı zədələri gücləndirib-gücləndirmədiyini müəyyən etmək idi.

Birgə təsir hüceyrələrdə daha ciddi pozğunluqlar yaradıb

Nəticələr göstərib ki, siqaret tüstüsü ilə əvvəlcədən zədələnmiş hüceyrələr nanoplastik hissəciklərə qarşı daha həssas olur. Bu zaman hüceyrələr arasındakı qoruyucu baryer zəifləyib, selik ifrazı artıb, iltihab güclənib və immun hüceyrələrinin aktivliyi yüksəlib. Araşdırma müəllifləri bildirirlər ki, bu dəyişikliklər xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyinin (XOAX) erkən xüsusiyyətlərinə bənzəyir.

İki ekoloji təhlükənin birləşməsi

Nanoplastiklər hava, su və qida vasitəsilə insan orqanizminə daxil ola bilir. Siqaret tüstüsü isə tənəffüs yollarının təbii müdafiə mexanizmlərini zəiflədir. Alimlər hesab edirlər ki, bu iki amilin birlikdə təsiri ağciyərlərin zədələnmə riskini xeyli artırır və gələcəkdə xroniki tənəffüs sistemi xəstəliklərinin inkişafına zəmin yarada bilər. Bununla belə, tədqiqat laboratoriya şəraitində aparıldığı üçün nəticələrin insanlar üzərində tam təsdiqlənməsi üçün əlavə klinik araşdırmalara ehtiyac var.


Xülasə

Yeni araşdırma göstərir ki, siqaret tüstüsü tənəffüs yollarının qoruyucu funksiyasını zəiflədərək nanoplastik hissəciklərin yaratdığı zədələri daha da gücləndirə bilər. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, siqaretdən uzaq durmaq təkcə tüstünün birbaşa zərərini deyil, həm də ətraf mühitdəki digər çirkləndiricilərin təsirini azaltmağa kömək edə bilər.

Mənbə: “News-Medical” – “Cigarette smoke extract primes airway cells for greater nanoplastic damage”.//saglamolun