Mədəaltı vəzi gündəlik həyatda diqqətdən kənarda qalan bir orqandır, lakin bədən üçün çox vacibdir. Normal həzmi təmin edir və qanda qlükoza səviyyəsini tənzimləyir.
Sehiyye.info bildirir ki, tanınmış həkim terapevt Nərminə Abbasova oxucularını bu barədə məlumatlandırmağa çalışdı :
Mədəaltı vəzi xəstəlikləri (pankreatit, , diabet və ya şişlər) təcili tibbi yardım tələb edən təhlükəli vəziyyətlərdir. Onlar şiddətli, qurşaqvari ağrı, ürəkbulanma, qusma və həzmsizliklə özünü göstərir. Müalicə həmişə həkim tərəfindən təyin edilir.

Mədəaltı vəzinin funksiyaları nədən ibarətdir ?
Mədəaltı vəzi qarın boşluğunda yerləşən və bədənimizdə iki vacib rol oynayan cütləşməmiş bir orqandır.

Birincisi, mədəaltı vəzi ekzokrin funksiyanı yerinə yetirir, həzm fermentlərini onikibarmaq bağırsağa istehsal edir və ifraz edir. Bu fermentlər (amilaza, lipaza və proteazalar) qidadan karbohidratların, yağların və zülalların həzm olunması üçün vacibdir. Amilaza mürəkkəb karbohidratları bədənin istifadə edə biləcəyi sadə şəkərlərə parçalayır, lipaza isə yağların həzm olunmasına kömək edir.
İkincisi, mədəaltı vəzi endokrin funksiyanı yerinə yetirir, qan şəkəri səviyyəsini tənzimləyən hormonlar istehsal edir. Bu, Langerhans adacıqları adlanan ixtisaslaşmış hüceyrələrdə həyata keçirilir. Onlar insulin və qlükaqon istehsal edirlər. İnsulin qan şəkəri səviyyəsini aşağı salır, hüceyrələrin qlükozanı udmasına və enerji üçün istifadə etməsinə imkan verir. Digər tərəfdən, qlükaqon qlükoneogenezi - saxlanılan amin turşularının və yağların qlükozaya çevrilməsini başlatmaqla qan şəkəri səviyyəsini artırır.

Bu funksiyalar mədəaltı vəzini sağlamlığın qorunması və bədənin normal fəaliyyəti üçün əvəzolunmaz edir. Bu orqanın fəaliyyətindəki hər hansı bir pozuntu ciddi xəstəliklərə və patoloji vəziyyətlərə səbəb ola bilər.



Mədəaltı vəzi xəstəliyinin səbəbləri barədə Nərminə həkim bunları dedi:

Mədəaltı vəzi xəstəlikləri bir çox səbəbdən inkişaf edə bilər və hər bir hal unikaldır. Lakin, bu cür vəziyyətlərin inkişafında tez-tez əsas rol oynayan ümumi amillər müəyyən edilə bilər.
Siqaret çəkmək və spirtli içki qəbulu tez-tez iltihab və mədəaltı vəzi xərçəngi ilə əlaqələndirilir. Siqaret çəkmək mədəaltı vəzi xərçəngi riskini ikiqat artırır və spirtli içki xərçəngönü vəziyyət olan xroniki pankreatitə səbəb ola bilər.
Pəhriz də eyni dərəcədə vacib rol oynayır. Çox miqdarda yağlı və ədviyyatlı qidaların istehlakı mədəaltı vəzi həddindən artıq yüklənə bilər, iltihaba və xəstəliyə səbəb ola bilər.
İrsi amillər də nəzərə alınmalıdır. İrsi pankreatit və ailəvi mədəaltı vəzi xərçəngi valideynlərdən uşaqlara keçə bilər. İmmun sistemi bədənin öz hüceyrələrinə hücum etdikdə mədəaltı vəzi xəstəliklərinin inkişafında rol oynaya bilər və bu da autoimmun pankreatitə səbəb olur.
Piylənmə mədəaltı vəzi xərçəngi riskini artırır və xroniki qaraciyər xəstəliyi və 2-ci tip diabet də daxil olmaqla, əsas tibbi vəziyyətlər də mədəaltı vəzi xəstəliyi riskini artırır.
Bu amillər mədəaltı vəzi problemlərinin erkən aşkarlanması və müalicəsi üçün sağlam həyat tərzinin və müntəzəm tibbi müayinələrin vacibliyini vurğulayır.

Mədəaltı vəzi xəstəliyinin simptomları hansılardır ?
Həkim qeyd etdi ki, mədəaltı vəzi xəstəliyinin simptomları xəstəliyin növündən və mərhələsindən asılıdır. Diqqət yetirilməli bəzi ümumi əlamətlər var.

Yuxarı qarın ağrısı belin aşağı hissəsinə yayıla bilər. Bu, adətən xroniki pankreatitin kəskinləşməsinin bir əlamətidir. Ağrı, xüsusən də yağlı qidalar yedikdən sonra güclənir və oturub irəli əyilməklə aradan qalxır. İştahsızlıq, əhəmiyyətli dərəcədə çəki itkisinə səbəb olur. İshal və steatorreyanın (həzmsizliklə əlaqəli solğun nəcis) görünüşü mədəaltı vəzi tərəfindən istehsal olunan həzm fermentlərinin çatışmazlığını göstərə bilər.
Mədəaltı vəzi xəstəlikləri maddələr mübadiləsini pozan simptomlara, o cümlədən daimi yorğunluq, ümumi zəiflik, artan susuzluq və tez-tez sidiyə getməyə səbəb olur. Bu, mədəaltı vəzi tərəfindən istehsal olunan insulin çatışmazlığı səbəbindən yaranan diabet əlamətidir.
Bu simptomlar müxtəlif qarın xəstəlikləri ilə əlaqələndirilə bilər və yalnız həkim dəqiq diaqnoz qoya bilər. Bu əlamətlərdən biri və ya bir neçəsi görünsə, dərhal həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.

Nərminə Abbasova sonda oxuculara vacib tövsiyyələrini verdi :
Mədəaltı vəzinin sağlamlığını qorumaq və xəstəliklərin qarşısını almaq üçün bəzi sadə tövsiyələrə əməl etmək vacibdir. Əsas profilaktik tədbirlər bunlardır:

Sağlam həyat tərzi. Kifayət qədər meyvə, tərəvəz, zülal və sağlam yağlarla balanslaşdırılmış pəhriz mədəaltı vəzinin funksiyasını dəstəkləyə bilər. Fiziki fəaliyyət ümumi sağlamlığa və mədəaltı vəzinin sağlamlığına müsbət təsir göstərir.
Alkoqol istehlakını azaldın. Həddindən artıq spirtli içki qəbulu pankreatit, orqanın strukturunda dönməz dəyişikliklərə səbəb olur.
Siqaret çəkməyin. Siqaret çəkmək mədəaltı vəzi xərçəngi riskini artırır və pankreatit simptomlarını pisləşdirir.
Mütəmadi tibbi müayinələr. Mütəmadi həkim müayinələri və profilaktik müayinələr potensial problemlərin erkən aşkarlanmasına və tez müalicəyə imkan verir.
Stressin idarə olunması. Stress mədəaltı vəzinin funksiyasına mənfi təsir göstərir. Depressiyanın ilk əlamətlərində psixoloji yardım alın.
Unutmaq olmaz ki, bu tövsiyələr mədəaltı vəzi xəstəliyindən tam qorunma təmin etmir, lakin onların inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda və ümumi sağlamlığı qorumağa kömək edə bilər.